Kadaster stelt Generieke Geo Componenten open source beschikbaar
Digitale kaartinformatie, ook wel geo-informatie genoemd, is voor een organisatie als het Kadaster onmisbaar. De eenvoudigste manier om geo-informatie te bekijken en te gebruiken, is via een online kaartviewer. Diverse kaartviewers, zoals de PDOK Viewer, het WOZ-waardeloket en de BAG Viewer, zijn door het Kadaster ontwikkeld om geodata eenvoudig te raadplegen en te gebruiken.
Wat minder zichtbaar is bij het gebruik van deze viewers, is dat ze 'onder de motorkap' dezelfde componenten gebruiken: de Generieke Geo Componenten.
Waarom Generieke Geo Componenten?
Binnen het Kadaster worden veel kaartviewers ontwikkeld voor interne en externe doeleinden. We hebben ze nooit officieel geteld, maar naar schatting zijn het er 40 à 50. Vaak worden deze viewers ontwikkeld door afzonderlijke ontwikkelteams.
Het BAG-team is bijvoorbeeld verantwoordelijk voor de volledige dienstverlening rondom de Basisregistratie Adressen en Gebouwen (BAG). Zij zorgen ervoor dat bronhouders (gemeenten) BAG-data kunnen registreren, dat deze correct wordt opgeslagen in de landelijke voorziening en dat de gegevens via API's en andere webservices beschikbaar worden gesteld aan gebruikers. Daarnaast zijn zij ook verantwoordelijk voor de ontwikkeling en het beheer van de BAG Viewer.
Doordat veel teams op deze manier werkten, ontstond er zo'n tien jaar geleden een versnipperd landschap aan kaartviewers. De viewers maakten gebruik van verschillende technieken, zagen er onderling anders uit ondanks dezelfde huisstijl en voldeden niet altijd aan eisen op het gebied van toegankelijkheid en responsiveness. Daarbij lag de focus van veel ontwikkelteams vooral op backends en databases, waardoor het ontwikkelen en beheren van een kaartviewer er vaak 'bij' werd gedaan. Dit leidde ertoe dat in elk team telkens opnieuw het wiel werd uitgevonden.
Om dit te doorbreken zijn de Generieke Geo Componenten ontwikkeld: flexibele softwarebouwstenen waarmee ontwikkelaars, ook zonder veel frontendkennis, eenvoudig een online kaartviewer kunnen maken. Ze werken met de geo-informatiestandaarden die PDOK gebruikt voor open geodata en ondersteunen het principe 'data bij de bron'. Ook voldoen ze, waar mogelijk, aan de toegankelijkheidsrichtlijnen (WCAG), al geldt voor geo-informatie deels een uitzondering.
Waarom open source?
Al vroeg in de ontwikkeling van de Generieke Geo Componenten ontstond het idee om deze buiten het Kadaster beschikbaar te maken. De componenten zijn namelijk gebaseerd op open‑sourceframeworks zoals OpenLayers en Angular. Daarnaast zagen we dat andere overheidsorganisaties tegen vergelijkbare uitdagingen aanliepen, of juist onvoldoende capaciteit hadden om zelf een kaartviewer te ontwikkelen. Open software kan bovendien helpen bij het vergroten van de adoptie van open data en open standaarden.
Toch strandde dit plan eind 2017, na het verschijnen van een rapport van Gartner. Hierin werd gewezen op mogelijke juridische risico's in het kader van de Wet Markt en Overheid. De focus verschoof daarom naar intern gebruik, terwijl we verder werkten aan het verbeteren van de componenten en het stimuleren van het gebruik binnen het Kadaster.
De ambitie verdween tijdelijk naar de achtergrond, maar bleef bestaan. Inmiddels zijn zowel het overheidsbeleid als het Kadasterbeleid rond open source gewijzigd. We zijn dan ook blij dat we tijdens de Open Geodag van 12 mei de Generieke Geo Componenten alsnog hebben kunnen vrijgeven.
Een bijkomend voordeel is dat de componenten in de tussentijd rijker zijn geworden in functionaliteit en zich in de praktijk hebben bewezen: ze worden inmiddels in zo'n 30 applicaties binnen het Kadaster gebruikt.
Actief samenwerken aan doorontwikkeling
We nodigen iedereen uit om een kijkje te nemen op https://www.generiekegeocomponenten.nl.
Hier kun je voorbeelden bekijken, de componenten gebruiken en bijdragen aan de verdere ontwikkeling. Op de website vind je ook een link naar GitHub en technische documentatie om de componenten te installeren en te configureren. Voor het Kadaster is dit een van de eerste serieuze open‑sourcesoftwarepublicaties. We kijken uit naar de extra dynamiek en samenwerking die dit oplevert voor de verdere doorontwikkeling van de componenten.