developer.overheid.nl

Ontwikkelaarsportaal van de Nederlandse overheid

Ga naar hoofdinhoud

Eindelijk meer over de Nederlandse Digitale Dienst

· 4 minuten leestijd
Tom Ootes
Tom Ootes
Developer Advocate - developer.overheid.nl

Kees Keulemans, kwartiermakersteam Nederlandse Digitale Dienst Kees Keulemans, kwartiermakersteam Nederlandse Digitale Dienst

Lang wisten we weinig over de Nederlandse Digitale Dienst (NLDD). Het bleef een in nevelen gehuld initiatief waarvan de verwachtingen hoog gespannen waren. Gelukkig waren wij aanwezig bij de meetup van Digilab in Utrecht, waar Kees Keulemans meer vertelde over waar het team nu staat, en hoe het van plan is te opereren.

Rapport door Kamercommissie Digitale Zaken​

Voor het ontstaan van de NLDD moeten we terug naar het rapport "Ons Digitaal Fundament" dat geschreven werd door de Kamercommissie Digitale Zaken. Hierin werd het idee beschreven van "Een centrale Digitale Dienst", die zou moeten zorgen voor "samenhang tussen beleid, infrastructuur en uitvoering".

Het voorstel beklijfde in de bestuurlijke kringen: het kwam uiteindelijk terecht in het coalitieakkoord. Daardoor werd het bij het aantreden van staatssecretaris Digitale Economie en Soevereiniteit, Willemijn Aerdts, meteen een aandachtspunt.

Achterliggende analyse​

De analyse die Kees schetst en waar de NLDD uit voortkomt is de volgende:

  • Binnen de overheid zit er te vaak geen technische kennis aan tafel.
  • Aannames die er zijn worden te laat getoetst.
  • Er gaat veel tijd naar overleg, waardoor oplossingen lang abstract blijven.

Ook wordt er nog te veel lineair gewerkt, in de vorm van de ouderwetse watervalmethode, terwijl het in de IT gebruikelijk is om in korte iteraties snel deelproducten op te leveren om te toetsen wat werkt. Andere problemen die worden genoemd zijn risicoavers gedrag, externe inhuur om het kennisgat te vullen en het gebrek aan autoriteit om keuzes te maken en zo het algemene belang te behartigen.

Terug naar het coalitieakkoord​

Als op 30 januari 2026 het coalitieakkoord vermeldt dat er een Digitale Dienst komt, blijkt er geen budget voor gereserveerd te zijn. Bij BZK is er toen nagedacht over hoe de Digitale Dienst het beste kon starten. Daaruit is het plan voortgekomen om Digilab, Bureau Architectuur Digitale Overheid en Bureau Forum Standaardisatie virtueel samen te brengen.

In de beginfase werden er snel eerste ideeën uitgewerkt als voorbereiding voor het gesprek met de staatssecretaris. De vraag was: hoe zet je iets neer waar zoveel van wordt verwacht? Het initiatief moet gaan laten zien hoe je binnen de overheid met technische mensen werkt.

Doorbraakprojecten​

Om snel van start te gaan is er gekozen om vier projecten te markeren als "doorbraakprojecten". Dit zijn projecten die veel potentie hebben en waar vanuit de dienst aan gewerkt wordt. Dit zijn:

De Digitale Dienst geeft elke drie weken een demo voor de staatssecretaris. Het credo geldt: bring the demo not the memo!

~ Kees Keulemans, kwartiermakersteam NLDD

Uitgangspunten​

Dan vervolgt Kees zijn verhaal met de uitgangspunten waar de Digitale Dienst op leunt. De dienst:

  • is snel en compact
  • heeft een makersmentaliteit, met een focus op testen
  • heeft zelf technisch bekwaam personeel
  • heeft een directe lijn met de staatssecretaris
  • is zelf geen opdrachtnemer
  • werkt samen met technici van andere organisaties

Leuk detail is dat het team naar goede scrumtraditie elke drie weken een demo houdt voor de staatssecretaris. Het credo geldt: bring the demo not the memo!

Eindelijk ook een website!​

Een andere belangrijke horde is genomen, want deze presentatie blijkt ook direct de launch van de officiële website van de NLDD. Deze is vanaf heden te bezoeken op digitaledienst.overheid.nl. De website bevat nu alleen nog een tijdlijn, maar op termijn vind je hier meer informatie.

De toekomst​

Het team groeit: inmiddels bestaat het uit zo'n 45 mensen. Ook zijn er veel cruciale debatten in aantocht waaruit misschien weer werk voortkomt voor de NLDD.